Luật Chuyển đổi số nền tảng pháp lý thống nhất cho sự phát triển của Chính phủ số, Kinh tế số và Xã hội số

Đạo luật khung tích hợp đầy đủ các thành phần quốc gia số

Khẳng định về dự luật này, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, Luật được thiết kế theo hướng luật khung, tránh các mô tả kỹ thuật chi tiết và tích hợp đầy đủ các cấu phần của chuyển đổi số quốc gia.

Với quy mô gồm 8 chương, 48 điều, Luật quy định rõ về nguyên tắc, chính sách, cơ chế điều phối và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân. Đồng thời, Luật làm rõ các nội dung trọng tâm về ba trụ cột: Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Xác lập nguyên tắc kiến trúc và hạ tầng dữ liệu số

Tại Điều 7, Luật Chuyển đổi số quy định rõ các nguyên tắc kiến trúc và thiết kế hệ thống số. Các hệ thống phải được thiết kế theo hướng sử dụng nền tảng số và các thành phần dùng chung, khai thác hiệu quả hạ tầng điện toán đám mây, bảo đảm khả năng mở rộng linh hoạt và tối ưu chi phí:

+ Hạ tầng và nền tảng: Các hệ thống phải ưu tiên sử dụng nền tảng số, thành phần dùng chung và khai thác hiệu quả hạ tầng điện toán đám mây nhằm đảm bảo tính linh hoạt, tối ưu chi phí.

+ Lấy dữ liệu làm trung tâm: Dữ liệu phải được thu thập, quản lý, chia sẻ và thực hiện nguyên tắc "khai báo một lần" để nâng cao chất lượng dịch vụ và ra quyết định.

+ Kiến trúc mở: Hệ thống phải thiết kế dựa trên chuẩn mở, hỗ trợ kết nối và liên thông ngay từ đầu thông qua các giao diện lập trình (API) tiêu chuẩn.

+ Vị trí người dùng: Đặt người dân ở vị trí trung tâm, bảo đảm tính thuận tiện, dễ dùng, phù hợp với mọi nhóm đối tượng, bao gồm cả người yếu thế và nhóm đối tượng dễ bị tổn thương

Tại Điều 9 Luật Chuyển đổi số quy định hệ thống chính sách của Nhà nước về chuyển đổi số, trong đó nhấn mạnh phát triển hạ tầng số thống nhất, an toàn, tin cậy và có khả năng mở rộng. Nhà nước thúc đẩy hình thành và phát triển dữ liệu số, khuyến khích phát triển và sử dụng nền tảng số dùng chung, nền tảng số mở và các sản phẩm, dịch vụ công nghệ số phục vụ quản trị và phát triển kinh tế - xã hội.

Chính sách của Nhà nước về chuyển đổi số cũng bao gồm bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu; khuyến khích đổi mới sáng tạo, thử nghiệm có kiểm soát và ứng dụng công nghệ số mới. Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh thực hiện chuyển đổi số, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp hoạt động tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn

Phát triển chính phủ số

Liên quan đến Chính phủ số, Luật Chuyển đổi số yêu cầu các cơ quan nhà nước có trách nhiệm cung cấp dịch vụ công, quản trị nội bộ và điều hành trên môi trường số, trừ trường hợp pháp luật quy định khác. Các hoạt động chỉ đạo, điều hành phải dựa trên dữ liệu số đầy đủ, chính xác và kịp thời. Quy trình nghiệp vụ phải được rà soát, chuẩn hóa, tái cấu trúc, bảo đảm tinh gọn, không trùng lặp và tăng cường tự động hóa.

Các thủ tục hành chính được cung cấp mặc định theo hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình, chỉ chuyển sang hình thức một phần trong trường hợp pháp luật quy định khác hoặc khi xảy ra sự cố kỹ thuật chưa thể khắc phục ngay. Cơ quan nhà nước có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ người dân, công khai quy trình xử lý hồ sơ và kết quả, đồng thời xử lý nghiêm cán bộ yêu cầu thêm giấy tờ khi hệ thống đã kết nối được với cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Luật Chuyển đổi số là bước tiến lớn trong việc thể chế hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển quốc gia số. Việc ban hành luật thể hiện quyết tâm xây dựng nền tảng pháp lý đồng bộ, tạo động lực cho phát triển kinh tế số, xã hội số, hướng tới Chính phủ số hoạt động hiệu quả, phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Luật Chuyển đổi số có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026