Thực hiện Kết luận số 134-KL/TW ngày 28/3/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về Đề án sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra theo hướng tinh gọn, hiệu quả, ngày 5/8/2025 Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 217/2025/NĐ-CP quy định về hoạt động kiểm tra chuyên ngành
Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn chụp ảnh lưu niệm với tập thể Thanh tra tỉnh (Ảnh: Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh).
Kết luận 134-KL/TW nêu rõ: “Sau khi sắp xếp, các cơ quan không còn tổ chức thanh tra thì thực hiện chức năng, nhiệm vụ kiểm tra trong phạm vi quản lý nhà nước”. Trên cơ sở đó, Nghị định số 217/2025/NĐ-CP đã cụ thể hóa rõ ràng chức năng, thẩm quyền, nguyên tắc và cơ chế phối hợp trong hoạt động kiểm tra chuyên ngành - một công cụ quản lý quan trọng, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
Làm rõ chức năng và thẩm quyền kiểm tra
Theo Nghị định, kiểm tra chuyên ngành là hoạt động của cơ quan, người có thẩm quyền trong việc kiểm tra tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi được phân cấp, ủy quyền. Mục tiêu là đánh giá, xử lý việc chấp hành pháp luật chuyên ngành, đồng thời phát hiện, ngăn ngừa vi phạm, góp phần nâng cao hiệu quả điều hành quản lý nhà nước.
Thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành được quy định giao cho: Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; Chủ tịch UBND các cấp; đồng thời có thể phân cấp, ủy quyền cho người đứng đầu các đơn vị trực thuộc thực hiện kiểm tra trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao.
Ngoài ra, người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND các cấp được quyền kiểm tra đối với tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi được giao tham mưu, giúp UBND cùng cấp thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Chi cục trưởng và tương đương thuộc cơ quan chuyên môn của UBND cấp tỉnh có quyền kiểm tra chuyên ngành trong phạm vi được phân cấp quản lý.
Nguyên tắc kiểm tra: Rõ ràng, tránh chồng chéo
Nghị định nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ nghiêm pháp luật, bảo đảm khách quan, kịp thời, chính xác, tránh chồng chéo, trùng lặp với hoạt động thanh tra theo quy định tại Khoản 2 Điều 58 Luật Thanh tra năm 2025. Việc kiểm tra phải gắn với trách nhiệm, thẩm quyền xử lý, đồng thời tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân chấp hành đúng quy định pháp luật.
Trường hợp phát hiện vi phạm, cơ quan kiểm tra có trách nhiệm xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị xử lý theo pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính, căn cứ theo Luật số 88/2025/QH15 ngày 25/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 Quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính. Đặc biệt, nếu có dấu hiệu tội phạm, phải chuyển ngay thông tin đến cơ quan điều tra để xử lý theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, Nghị định cũng quy định rõ cơ chế phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành, nhằm xử lý hiệu quả tình trạng trùng lặp, giảm thiểu phiền hà, đồng thời nâng cao hiệu quả thực thi công vụ và bảo đảm tính đồng bộ trong quản lý nhà nước.
Khẳng định vai trò giám sát, điều chỉnh trong giai đoạn mới
Việc ban hành Nghị định số 217/2025/NĐ-CP là bước đi quan trọng trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý về kiểm tra chuyên ngành, đặc biệt trong bối cảnh tổ chức bộ máy thanh tra đang được tinh gọn. Với việc phân định rõ ràng thẩm quyền, trách nhiệm, nguyên tắc kiểm tra, Nghị định giúp khẳng định vai trò giám sát, điều chỉnh và xử lý vi phạm một cách bài bản, đồng bộ.
Nghị định số 217/2025/NĐ-CP có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành - 05/8/2025
