Quy định mới về thi hành Điều lệ Đảng

Sách Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam do NXB Chính trị Quốc gia Sự Thật ấn hành.

Quy định gồm 33 mục, trong đó, giữ 12 mục như Quy định 294 và bổ sung, sửa đổi một số nội dung cụ thể: Về trình độ học vấn của người vào Đảng; thời hạn tổ chức lễ kết nạp và công nhận đảng viên chính thức; xử lý các trường hợp kết nạp người vào Đảng và công nhận đảng viên chính thức sai quy định; phát thẻ và quản lý, sử dụng thẻ đảng viên; về việc đảng viên xin miễn công tác và sinh hoạt đảng; thời hạn giải quyết khiếu nại về xóa tên đảng viên; quy chế làm việc của cấp ủy; thực hiện nguyên tắc tự phê bình và phê bình; một số quy định về hệ thống tổ chức của Đảng; số lượng ủy viên ban thường vụ cấp ủy mỗi cấp; thành phần đoàn chủ tịch đại hội; tặng huy hiệu Đảng; tài chính của Đảng…

Quy định thí điểm gắn với yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy

Theo đó, Trung ương cho phép thí điểm lập Đảng bộ khối doanh nghiệp ngoài nhà nước ở xã, phường, đặc khu khi số lượng tổ chức Đảng trong doanh nghiệp lớn, nhằm giảm đầu mối trực thuộc Đảng ủy cấp xã. Đồng thời, thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho một số Đảng ủy cơ sở có quy mô lớn; bổ sung thẩm quyền của Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong việc quyết định thành lập cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp phù hợp với tình hình thực tiễn. Những điều chỉnh này nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức, giảm thủ tục hành chính, tạo điều kiện để cấp ủy tập trung hơn cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo, bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị sau sắp xếp.

Quy định mới nhấn mạnh việc đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền cho tập thể Thường trực Đảng ủy tại nhiều cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể Trung ương và cấp tỉnh. Việc này nhằm rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và bảo đảm triển khai nhanh, kịp thời các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và nâng cao hiệu lực hoạt động của các tổ chức đảng trong tình hình mới.

Quy định cũng bổ sung nhiều nội dung về điều động, chỉ định cấp ủy viên nhằm bảo đảm sự lãnh đạo liên tục của tổ chức Đảng. Cấp ủy cấp trên trực tiếp được trao thẩm quyền chỉ định khi chi bộ khuyết toàn bộ cấp ủy; cho phép trong trường hợp cần thiết chỉ định người đứng đầu cơ quan, đơn vị giữ chức danh bí thư cấp ủy; thí điểm chỉ định đồng thời nhiều chức danh khi kiện toàn nhân sự để giảm quy trình, thủ tục, tăng tính chủ động.

Đáng chú ý, Trung ương thống nhất quy định nhiệm kỳ chi bộ trực thuộc là 5 năm, áp dụng từ nhiệm kỳ 2025-2030. Các chi bộ đã đại hội nhiệm kỳ 2025-2027 phải rà soát, bổ sung phương hướng, nhiệm vụ, chương trình hành động theo nhiệm kỳ 5 năm, đồng thời kiện toàn Bí thư, Phó Bí thư, chi ủy viên bảo đảm tính liên tục trong lãnh đạo.

Cùng với đó, Trung ương cho phép địa phương thí điểm một số mô hình tổ chức, cách làm mới trong khuôn khổ Điều lệ Đảng nhưng phải báo cáo Bộ Chính trị xin chủ trương trước khi thực hiện, bảo đảm vừa khuyến khích đổi mới, vừa giữ vững nguyên tắc, kỷ luật của Đảng.

Liên thông dữ liệu và áp dụng chữ ký số thay thế hồ sơ giấy bảo mật

Từ trước đến nay, thủ tục chuyển sinh hoạt Đảng (nhất là chuyển chính thức ra ngoài tỉnh hoặc vào các cơ quan đặc thù) là một nỗi ám ảnh về mặt thủ tục hành chính, bởi lẽ hồ sơ đảng viên là tài liệu tối mật, phải niêm phong, gửi chuyển phát cơ yếu hoặc bắt buộc đảng viên phải trực tiếp ôm túi hồ sơ niêm phong đi nộp, rất dễ thất lạc hoặc hư hỏng.

Ở Quy định số 20 chính thức áp dụng chữ ký số của người đứng đầu cấp ủy và liên thông cơ sở dữ liệu đảng viên điện tử. Việc chuyển sinh hoạt Đảng giờ đây được thực hiện trên môi trường số. Cấp ủy nơi đi ký số, dữ liệu lập tức đổ về hệ thống của cấp ủy nơi đến. Quy định mới giúp thời gian luân chuyển hồ sơ giảm từ vài tuần (thậm chí vài tháng nếu ở vùng sâu vùng xa) xuống còn vài phút. Nó xóa bỏ hoàn toàn cơ chế "xin - cho", gây phiền hà hoặc ngâm hồ sơ giấy tại các văn phòng cấp ủy.

Về những nội dung tạo cơ sở đẩy mạnh chuyển đổi số trong Đảng, Ban Chấp hành Trung ương đã bổ sung một số quy định về: Thực hiện số hóa và quản lý hồ sơ điện tử của đảng viên; xây dựng, cập nhật, quản lý, vận hành, khai thác và sử dụng dữ liệu đảng viên; chuyển sinh hoạt đảng trên môi trường số... Việc bổ sung quy định nêu trên đang từng bước tạo cơ sở chính trị để đẩy mạnh chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý đảng viên và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức đảng. Việc số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử tập trung sẽ giúp nâng cao tính chính xác, minh bạch, tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cấp ủy và cơ quan liên quan.

Quy định thời hạn và xử lý trách nhiệm

Đi đôi với việc số hóa, Quy định 20 thiết lập một kỷ cương cực kỳ nghiêm khắc mà các văn bản trước đây chỉ dừng lại ở mức nhắc nhở hoặc hướng dẫn. Thời gian chuyển chính thức bắt buộc phải xong trong 60 ngày làm việc, chuyển tạm thời trong 30 ngày làm việc. Điểm cực kỳ mới là nếu quá thời hạn trên mà thủ tục chưa xong, Quy định 20 không chỉ xử lý kỷ luật đảng viên, mà sẽ xem xét xử lý trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy nơi đi hoặc nơi đến nếu phát hiện có hành vi cố tình kéo dài, gây khó khăn mà không có lý do chính đáng bằng văn bản.

Cơ chế miễn thẩm tra lại trong vòng 24 tháng

Trước đây, tư duy làm công tác Đảng vụ cực kỳ cẩn trọng nhưng lại dễ dẫn đến trùng lặp: Một cán bộ khi xét kết nạp Đảng phải thẩm tra lý lịch; vài tháng sau khi được quy hoạch hoặc bổ nhiệm lại phải làm lại quy trình xác minh từ đầu, cử người đi địa phương xác minh dòng họ, lịch sử chính trị rất mất thời gian và kinh phí. Ở Quy định 20 thì lần đầu tiên Đảng đưa ra mốc thời gian 24 tháng. Nếu lý lịch của đảng viên hoặc quần chúng đã được cơ quan có thẩm quyền thẩm tra, xác minh và kết luận bằng văn bản, thì trong vòng 2 năm đó, khi thực hiện các quy trình tiếp theo (như bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử, chuyển chính thức...), tuyệt đối không thẩm tra lại các nội dung đã rõ (trừ khi phát hiện có tình tiết mới hoặc dấu hiệu vi phạm).

Đây là cuộc cách mạng giải phóng sức lao động cho các Ban Tổ chức cấp ủy và Chi bộ cơ sở, chuyển trọng tâm từ xác minh giấy tờ cũ sang giám sát thực tế hành vi hiện tại.

Nếu các quy định cũ, quản lý đảng viên theo tư duy quản lý hành chính - thủ tục giấy tờ, thì Quy định 20 chuyển hẳn sang tư duy quản lý bằng dữ liệu - phân cấp niềm tin. Đây chính là điểm "đắt" nhất và rõ nét nhất của văn bản mới này. Việc ban hành Quy định số 20-QĐ/TW không chỉ góp phần hoàn thiện hệ thống quy định thi hành Điều lệ Đảng, mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức đảng hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả trong giai đoạn hiện nay, đáp ứng yêu cầu đổi mới, tinh gọn tổ chức bộ máy và chuyển đổi số. Đây cũng là cơ sở khoa học chuẩn bị cho việc tổng kết thực tiễn, đề xuất bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng, Cương lĩnh Chính trị xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội tại Đại hội XV của Đảng, kỷ niệm 100 Ngày thành lập Đảng