(Thanh tra) Tiếp công dân, tiếp nhận, xử lý và giải quyết khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị là nội dung quan trọng trong hoạt động quản lý nhà nước, gắn trực tiếp với việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, đồng thời là kênh thông tin phản ánh hiệu quả thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức. Trong bối cảnh tổ chức mô hình chính quyền địa phương 02 cấp theo các quy định mới, công tác tiếp công dân đặt ra nhiều yêu cầu mới về phân định thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu và năng lực tổ chức thực hiện. Trên cơ sở phân tích quan điểm của Đảng, khuôn khổ pháp lý hiện hành và thực tiễn triển khai, bài viết làm rõ những vấn đề đặt ra đối với công tác tiếp công dân trong điều kiện mới, qua đó nhấn mạnh yêu cầu nâng cao vai trò và hiệu quả hoạt động tiếp công dân nhằm tăng cường kỷ cương hành chính và hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước
Tiếp công dân, tiếp nhận, xử lý và giải quyết khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị là một bộ phận cấu thành quan trọng của hoạt động quản lý nhà nước. Thông qua công tác này, các cơ quan nhà nước trực tiếp tiếp nhận thông tin từ Nhân dân, phản ánh những vấn đề phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật, cũng như những hạn chế trong hoạt động công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức.
Ở góc độ quản lý, công tác tiếp công dân không chỉ góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, mà còn là căn cứ thực tiễn quan trọng để đánh giá tính phù hợp, hiệu lực và hiệu quả của các quyết định quản lý nhà nước, qua đó phục vụ việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và phương thức tổ chức thực hiện.
Trong thời gian qua, Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương đã ban hành nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo nhằm tăng cường trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền và người đứng đầu trong việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Qua 10 năm thực hiện Chỉ thị số 35-CT/TW ngày 26/5/2014, ngày 24/12/2024 Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 107-KL/TW về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh.
Các chủ trương này thể hiện rõ yêu cầu tiếp công dân phải được thực hiện nghiêm túc, thực chất; trách nhiệm tiếp công dân gắn trực tiếp với trách nhiệm chính trị và trách nhiệm công vụ của người đứng đầu; đồng thời là tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả lãnh đạo, quản lý của các cấp, các ngành.
Thực tiễn triển khai cho thấy, khi mô hình chính quyền địa phương 02 cấp đi vào hoạt động, số vụ việc khiếu nại lần hai hoặc tố cáo tiếp thuộc thẩm quyền giải quyết của Chủ tịch UBND cấp tỉnh có xu hướng tăng. Việc tập trung thẩm quyền về cấp tỉnh đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực tham mưu của các cơ quan chuyên môn và trách nhiệm tổ chức thực hiện của người đứng đầu UBND cấp tỉnh.
Bên cạnh những yêu cầu mới, công tác tiếp công dân còn bộc lộ một số hạn chế: cơ chế phối hợp giữa các ngành, các cấp trong xử lý vụ việc liên quan đến tiếp công dân, tiếp nhận và xử lý đơn thư chưa thực sự hiệu quả, kịp thời, dẫn đến một số vụ việc kéo dài, phát sinh phức tạp.
Đội ngũ công chức cấp xã, mặc dù đã được kiện toàn và tăng cường từ lực lượng công chức cấp huyện sau khi dừng hoạt động, song nhìn chung vẫn còn thiếu về số lượng, chất lượng chưa đồng đều, nhất là trong công tác tiếp công dân và tham mưu giải quyết khiếu nại, tố cáo. Điều kiện hạ tầng, cơ sở vật chất và việc ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ công tác này còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Từ những vấn đề đặt ra, việc tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị trong điều kiện tổ chức mô hình chính quyền địa phương 02 cấp là yêu cầu khách quan và cần thiết.
Tháng 12/2025, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh đã đặt hàng nhiệm vụ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Thanh tra tỉnh được giao chủ trì thực hiện đề tài khoa học và công nghệ cấp tỉnh: “Nghiên cứu các giải pháp nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị của chính quyền địa phương trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh sau sắp xếp đơn vị hành chính” thực hiện năm 2026.
Thanh tra tỉnh Bắc Ninh, bảo vệ thuyết minh Đề tài KH&CN cấp tỉnh tại phiên họp Hội đồng xét tài trợ, đặt hàng nhiệm vụ KHCN và đổi mới sáng tạo thực hiện năm 2026.
Có thể thấy, nâng cao vai trò tiếp công dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, phản ánh kiến nghị trong điều kiện tổ chức mô hình chính quyền địa phương 02 cấp là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính Nhà nước. Thực hiện tốt công tác này sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường kỷ cương, kỷ luật hành chính và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với các cơ quan nhà nước./.
